W domach z betonu nie ma prawdziwej miłości
MJ
Rozmaitości » Konstrukcje  |  Artykuł napisano: 28.12.2011
Ściany domów mazurskich
Ściana w domach z bali wykonana jest z wieńców, które tworzą tzw. zrąb budynku. Bale w domach mazurskich były zawsze prostokątne, starannie obrobione.

              Stosowanie bali zaokrąglonych uważane było za niechlujstwo w związku z czym nikt tego typu bali niestosował. Wyjątkiem są tu ruskie wsie z okolic Ukty, których architektura wynikała z zupełnie innych tradycji niż Mazurskie.              Z czasem jednak i w tych wsiach domy upodobniły się do chat Mazurskich i dzisiaj nie ma w tamtych okolicach ani jednego domu z bala półokrągłego. Jak widać kultura Mazurska była dość żywotna i była w stanie zmieniać inne kultury.

            Piszę o kształcie bala, ponieważ na Mazurach stały się plagą domy z bali półokrągłych. Ludzie już nauczyli się, że nie należy budować domów z wysokimi półszczytowymi dachami rodem z podhala, natomiast ciągle myślą, że jeżeli bale to okrągłe. Nie zdają sobie sprawy, że jest to zapożyczenie właśnie z południa Polski. Szkoda, że tak mało się zapożycza z pobliskich Kurpi, których budownictwo tak niewiele się różni od Mazurskiego. Błędem jest także robienie głębokich faz lub zaobleń krawędzi bali. Rozwiązanie takie upodabnia bal prostokątny do bala okrągłego. Większość firm wykonawczych namawia na fazowanie krawędzi bali ponieważ faza maskuje niewielkie przesunięcia belek między sobą. Bale te między sobą są łączone drewnianymi kołkami tzw. tyblami

            Na Prusach tartaki były bardziej powszechne niż na Mazowszu dlatego bale chat Mazurskich są obrobione bardzo precyzyjnie. W ścianach często nie ma żadnych szpar, które trzeba upchać mchem. Szczególnie w okresie międzywojennym robiono ściany, które wyglądały jak monolit, nie widać w nich poszczególnych bali tylko jedną czarną tablicę. Między poszczególnymi balami układano cienką warstwę pakuł konopnych. Tam gdzie z powodu deformacji bali szczeliny były większe zabijano niewielkie kliniki, które podnosiły nieco bale powyżej szczeliny, szparę uzupełniano mchem lub pakułami po czym kliniki usuwano. Jest to działanie nieco inne  od tego co robiono na Kurpiach, gdyż tam z góry zakładano szczelinę o gr 1-3cm które wypełniano mchem także przy użyciu klinów, po wybudowaniu całości zrębu. Oczywiście także na mazurach występują domy z grubą szparą między balami, wypełnioną mchem. (Ryc.2 Leśniczówka Szymany, pow. Szczytno. Przykład budynku mazurskiego ze ściśle dopasowanych do siebie bali malowanych na ciemno)

           Tu dochodzimy do kolejnej cechy domów mazurskich: czarne ściany. Drewno sosnowe, z którego zazwyczaj budowano chaty na Mazurach ma naturalną skłonność do ciemnienia. Zanim porządnie ściemnieje jest szare a tym samym nieładne. Nie dopuszczano jednak do tego i smarowano domy tym co było pod ręką: smołą drzewną, pokostem lnianym a później przepalonym olejem silnikowym, czego oczywiście nie polecam. Zabiegi te miały poprawić trwałość, chronić budynek przed szkodnikami drewna, a także nadać budynkowi estetykę. Ponadto czarne  ściany szybciej się nagrzewały od słońca, a na Mazurach jak wiadomo jest raczej za zimno niż za ciepło. Dzisiaj wiele osób stara się utrzymać dom w jago naturalnej świeżej jasnożółtej barwie. Jak już pisałem jest to wbrew naturze drewna i tradycji Mazur.


 

Galeria zdjęć
Portal Internetowy o Tradycyjnym Budownictwie Drewnianym www.drewnopedia.pl
© Polska Drewniana Sp. z o.o. | ul. Duchnicka 3, 01-796 Warszawa | tel. 22 320 29 79 | biuro@polskadrewniana.pl
Pracownia Projektowa: ul. Św. Wojciecha 10 | 12-200 Pisz | 609 032 440

Projekt i wykonanie MASURIA® Krzysztof Szyszkowski
Kopiowanie zawartości bez zgody jest zabronione