W domach z betonu nie ma prawdziwej miłości
MJ
Rozmaitości » Miasta drewniane  |  Artykuł napisano: 20.06.2006
Tykocin
Tykocin
Ojciec J.M. Bocheński w swoich Wspomnieniach opowiada o rozmowie z oficerem niemieckim kiedy się dostał do niewoli po bitwie pod Kockiem. Otóż żołnierz ten był zdumiony że w Polsce kościoły są wielkie i piękne natomiast domostwa ludzi nieduże i skromne. Kiedy NSDAP utwierdzi swoje rządy w Polsce będzie odwrotnie - lud się wzbogaci a kościoły podupadną - twierdził Niemiec. Bocheński odpowiedział mu że jak kto lubi dobrze jeść to buduje piękną restaurację, a Polacy lubią się modlić. Prawdę tą widać wyjątkowo dobitnie w Tykocinie.

Wspaniałe budynki sakralne: Kościół, klasztor i synagoga stoją pośród skromnej zabudowy, w znacznej części drewnianej. Dzięki temu czuje się tutaj że każdemu jest oddane to co się należy Bogu-co boskie, człowiekowi- co ludzkie. Ranga budowli sakralnych jest podkreślona nie tylko dysproporcja wobec otaczających je domostw, ale także barokowa kompozycja urbanistyczna, która wzorowana była na rozwiązaniach francuskich. Dodatkową ozdobą Tykocina jest wspaniały łukowy most na Narwii, który ulokowano w narożu rynku niczym ekskluzywny mebel. Miasto to otoczone jest wspaniałymi starorzeczami Narwi i mokradłami. Wszystkie te elementy sprawiają że miasto to jest jednym z najpiękniejszych w Polsce. Tykocin z racji na bogatą historię miał znacznie więcej zabudowy murowanej niż inne miasta Podlasia. Duży udział domów murowanych, oraz duża ilość dachów pokrytych dachówką sprawiały że wielu osobom kojarzył się niegdyś z Holandią czy nawet z Hiszpanią. Po wojnie jednak, w czasach gdy budownictwo murowane wypierało drewniane, Tykocin pozostał na uboczu „postępu” tak że w 1950 roku utracił status miasta. Dzięki temu ilość zachowanych budynków drewnianych jest znaczna, a całość zabudowy ma niezwykle harmonijny charakter gdyż nie powstała żadna zabudowa wysoka.

Tykociński rynek otaczają domy w okładzie kalenicowym co nadaje zupełnie innego charakteru niż w innych miastach Podlasia, gdzie domy zazwyczaj są ustawione szczytami do drogi. Około połowa domów wokół rynku jest drewniana. Ich wygląd jednak odbiega od zabudowy okolicznych wsi, gdyż są to domy otynkowane, z dachami naczółkowymi pokrytymi dachówką, Domy te mają obfite gzymsy, i zapewne pochodzą z czasów barokowej przebudowy miasta w połowie XVIII w.

Idąc na zachód w kierunku dawnej dzielnicy żydowskiej mijamy domy drewniane z okresu między wojennego jakie widujemy w wielu podlaskich i mazowieckich miasteczkach.

Około 100 m na zachód od rynku napotykamy niezwykłe zjawisko: mowy drewniany budynek w gęstej zabudowie śródmiejskiej. Nie chcę wchodzić w szczegółową ocenę i architektury i wykonania tego domu, powiem tylko że obudził on moje nadzieje, że drewniana zabudowa miejska nie musi zniknąć z polskiego. Zaznaczam w tym miejscu żeby uniknąć wszelkich niejasności, że moja pracownia nie zaprojektowała tego budynku. W miarę oddalania się od śródmieścia zabudowa Tykocina upodabnia się do zabudowy wiejskiej typowej dla tej części Podlasia.

Mamy więc tutaj symetryczne i asymetryczne, szerokofrontowe chałupy, z dachami dwuspadowymi, z bali wiązanych na jaskółczy ogon bez ostatków. Chałupom tym towarzyszą zabudowania gospodarcze, czasem drewniane, zazwyczaj kamienne. W Tykocinie znajdziemy także charakterystyczne dla ubogiej szlachty mazowieckiej i podlaskiej chałupy z gankami udające dworki.

Tykocin już przed wojną zaczynał być doceniany jako kurort, dlatego mamy wzdłuż Narwi, na wschód od rynku mamy kilka domów o charakterze willi podmiejskich czy też pensjonatów. Na wzgórzu na południowy zachód od rynku zachował się drewniany wiatrak typu paltrak. Wiatrak ten jest doskonale utrzymany, widać niedawno był z dużym wyczuciem remontowany.

Żaby dać pełen obraz zabudowy drewnianej miasta należy wspomnieć że w pobliskich Sokołach można obejrzeć drewnianą cerkiew Greckokatolicką z 1758 roku która w latach 30-tych XIX wieku została tam przeniesiona właśnie z Tykocina.

W dzisiejszym Tykocinie widać coś co nazywamy zrównoważonym rozwojem. Miasto to powoli zmienia swój charakter z rolniczego na turystyczny co jest oczywiste. Zmianom tym nie towarzyszy jednak typowa dla nowobogactwa krzykliwa architektura, reklamy bildbordy i wszystko co upodobniłoby Tykocin do dużych miast. Jego autentyczne zalety są eksponowane, powstają także nowe przedsięwzięcia charmonijnie wpisujące się w stan zastany. Myślę tu o nowym domu drewnianym przy ul. Piłsudskiego, zamku, hotelu w alumnacie, czy drewnianym zajeździe w pobliskich Kiermusach
Galeria zdjęć
Portal Internetowy o Tradycyjnym Budownictwie Drewnianym www.drewnopedia.pl
© Polska Drewniana Sp. z o.o. | ul. Duchnicka 3, 01-796 Warszawa | tel. 22 320 29 79 | biuro@polskadrewniana.pl
Pracownia Projektowa: ul. Św. Wojciecha 10 | 12-200 Pisz | 609 032 440

Projekt i wykonanie MASURIA® Krzysztof Szyszkowski
Kopiowanie zawartości bez zgody jest zabronione