Polakowi jeno dom drewniany przystoi, a insze domy z błota tudzież kamienia, przez mularzy przysposobione, Frycom i inszemu kacerstwu zostawmy!
Onufry Zagłoba
Regiony Polski Drewnianej » Podlasie  |  Artykuł napisano: 09.08.2007
Suwalszczyzna/ Mogielnice
Suwalszczyzna/ Mogielnice

Duża wieś w Gminie Sztabin w powiecie augustowskim, nad Bagnami Biebrzańskimi, kilka kilometrów na zachód od Sztabina, na północnym brzegu doliny Biebrzy. Mogielnice sąsiadują ze wsią Jaminy.

Wieś ta znajduje się z dala od głównych tras, w otoczeniu rozległych mokradeł, a przez to wydaje się trochę zapomniana a czas w niej stanął kilkadziesiąt lat temu.

Większość użytkowanych tutaj domów jest zbudowana z drewna przed ostatnią wojną (fot.1-15). Niektóre z nich są bardzo ładne mają piękny detal zdobniczy w postaci obramień okiennych (fot.4)  czy też ganków (fot. 9).

Ale to co czyni z tej wsi ewenement, to liczne budynki gospodarcze których ilość i formy nie są spotykane nigdzie indziej.

Już z daleka widać duże budynki, znacznie wyższe od tego do czego się można na wsiach spodziewać (fot 1,2,15,16,17,26) . Mają one nietypowy dla wsi  układ bazylikowy, a więc środkiem jest coś na kształt nawy głównej, wyższej, bokami mamy dwie niższe nawy boczne. Są to budynki szkieletowe oszalowane pionowo deskami.  Budynków tych zachowało się w Mogielnicach kilkanaście. Jak się okazało są to dawne suszarnie machorki, gdyż do 1944 roku w okolicach tych były rozległe uprawy tytoniu dla fabryki papierosów w Grodnie. Gdy granica oddzieliła te tereny od Grodna uprawy  straciły sens i budynki te są użytkowane jako składy rupieci, stodoły, wiaty na maszyny rolnicze, ale na ogół niestety niszczeją.

Drugi rodzaj budynków, które się tutaj zachowały jak nigdzie indziej w dużej ilości to spichlerzyki. Są to budynki na ogół ze sklepionymi piwniczkami. Konstrukcja ścian tych spichlerzyków jest bardzo różnorodna a zatem i ich wygląd jest zróżnicowany. Są tu spichlerze drewniane w konstrukcji wieńcowej ( fot. 20), gliniano-drewniane z małych układanych warstwami dranek (fot. 18 i 19), gliniane (fot. 21 i 22), kamienne (fot 23,24,25,26).

Znajdują się tutaj też wolnostojące piwnice z nadbudową z kilku bali i daszka (fot. 8, 27, 28). W jednej z nich zastosowano węgły o tak skomplikowanym kształcie że aż trudno sobie je wyobrazić rozłożone (fot 28). W tak drobnym obiekcie jakiś dawny cieśla dał popis najwyższych umiejętności. Takich węgłów w naturze nie spotkałem nigdzie indziej.

Na polach  otaczających Mogielnice stoi wiele kapliczek drewnianych wieńcowych (fot 29,30,31). Niektóre z nich mają niespotykany gdzie indziej kształt wieloboku na który składa się kwadratowa salka i trójkątna absyda (fot. 31). Kapliczki te mają zazwyczaj inskrypcję z datą nazwiskiem fundatora i krótką intencją czy modlitwą. Z tych napisów wynika że niektóre z nich mają około 200 lat. Wszystkie były wielokrotnie remontowane, co ma odzwierciedlenie w napisach, i są zadbane. Kapliczkom tym towarzyszą krzyże podobnie jak w Jaminach (fot.29).

Poza opisanymi wyżej domami, suszarniami, spichlerzami, piwnicami, i kapliczkami, znajduje się tutaj wiele drewnianych stodół, obór, stajni, chlewów i innych budynków związanych z uprawą roli (fot.32).

Mogielnice to jeden z najbardziej niezwykłych zespołów zabudowy wiejskiej z jakimi miałem do czynienia. Na jej obecny stan ma wpływ odcięcie od szlaków komunikacyjnych i chyba bieda, która w Polsce jest najlepszym konserwatorem zabytków wiejskich. Jest to wieś bardzo atrakcyjna turystycznie, ze względu właśnie na jej zabudowę oraz sąsiedztwo Biebrzy. Dlatego warto ją odwiedzić, a mam nadzieje że jej wygląd w najbliższych latach radykalnie się nie zmieni, chociaż to w dobie dopłat unijnych nie jest takie pewne.

Galeria zdjęć
Portal Internetowy o Tradycyjnym Budownictwie Drewnianym www.drewnopedia.pl
© Polska Drewniana Sp. z o.o. | ul. Duchnicka 3, 01-796 Warszawa | tel. 22 320 29 79 | biuro@polskadrewniana.pl
Pracownia Projektowa: ul. Św. Wojciecha 10 | 12-200 Pisz | 609 032 440

Projekt i wykonanie MASURIA® Krzysztof Szyszkowski
Kopiowanie zawartości bez zgody jest zabronione